Her Unutkanlık Demans mı? Genç Yaşta Unutkanlık Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Her Unutkanlık Demans mı? Genç Yaşta Unutkanlık Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Son yıllarda toplumda “demans yaşı düştü” yönünde ciddi bir kaygı hakim. Ancak uzmanlar, her unutkanlığın arkasında demans (bunama) yatmadığını vurguluyor. Modern yaşamın getirdiği stres, depresyon ve post-COVID süreci gibi faktörler, özellikle 40-55 yaş aralığındaki bireylerde demans benzeri unutkanlık tablolarına yol açabiliyor.

Medicana International Ankara Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. M. Zülküf Önal, genç yaşta görülen unutkanlık şikayetlerinin nedenlerini ve gerçek demans ile geçici unutkanlık arasındaki farkları detaylandırdı.

Genç Yaşta Unutkanlık Neden Artıyor?

Toplumda gençlerin daha çok unutkanlık yaşadığı algısının oluşmasının altında yatan temel neden, farkındalığın artması ve tanı yöntemlerine erişimin kolaylaşmasıdır.

• Tanı Yöntemlerinde Gelişme: MR görüntüleme ve bilişsel tarama testlerinin yaygınlaşması, vakaların daha erken tespit edilmesini sağlıyor.

• Psikolojik Faktörler: Günümüzde 40-55 yaş aralığındaki başvuruların çoğunda ana neden depresyon ve anksiyete olarak saptanıyor.

• Post-COVID Etkisi: Pandemi sonrası gelişen “beyin sisi” (brain fog) tabloları, genç nüfusta dikkat dağınıklığı ve unutkanlık şikayetlerini tetikledi.

Unutkanlığın Seyri: Depresyon mu, Demans mı?

Gerçek bir demans tablosu ile psikolojik kökenli unutkanlığı (psödo-demans) birbirinden ayıran en önemli kriter şikayetlerin seyridir.

Depresyon ve Anksiyete Kaynaklı Unutkanlık

Eğer unutkanlığınız şu özellikleri taşıyorsa, odak noktanız bir ruh sağlığı uzmanı olabilir:

• Şikayetler dalgalı seyrediyor ve günden güne değişiyorsa.

• Stresli dönemlerde artış gösteriyorsa.

• Beraberinde motivasyon eksikliği, enerji kaybı ve uyku bozukluğu varsa.

Demans İşareti Olan Unutkanlık

Nörodejeneratif bir süreci işaret eden bulgular genellikle şunlardır:

• Sinsi Başlangıç: Belirtiler aylar veya yıllar içinde yavaş ama istikrarlı şekilde artar.

• Öğrenme Güçlüğü: Yeni bilgileri kaydetmede belirgin zorluk yaşanır.

• Sürekli Tekrar: Aynı soruların ve hikayelerin kısa süre içinde tekrar edilmesi.

• İşlev Kaybı: Günlük yaşam aktivitelerinde (para hesabı, yemek yapma, cihaz kullanımı) zorlanma.

Hangi Durumlarda Vakit Kaybetmeden Doktora Gidilmeli?

Prof. Dr. M. Zülküf Önal, özellikle genç yaşta görülen ve “tehlike işareti” olarak kabul edilen şu belirtilere dikkat çekiyor:

1. Dil Sorunları: Nesnelerin isimlerini hatırlayamama veya konuşma akıcılığının bozulması.

2. Yönelim Bozukluğu: Tanıdık yerlerde kaybolma veya adres bulmada zorlanma.

3. Kişilik Değişikliği: Sosyal uygunsuzluk, dürtüsellik veya ani empati kaybı.

4. Hızlı Kötüleşme: Haftalar içinde ilerleyen nörolojik kayıplar (Deli Dana hastalığı gibi nadir durumları akla getirebilir).

5. Genetik Faktör: Ailede 60 yaşın altında demans öyküsü olması.

Önemli Uyarı: Şikayetleriniz 4-6 haftayı aştıysa ve günlük hayatınızı etkiliyorsa, mutlaka uzman bir nörolog tarafından değerlendirilmeniz gerekir.

Kaynak: İHA